• Dec
    1

    การจัดการศึกษาตามแนวคิดพหุวัฒนธรรม



               การจัดการศึกษาตามแนวคิดพหุวัฒนธรรม  เป็นกระบวนการที่ครูได้เตรียมผู้เรียนที่มีความแตกต่างทางวัฒนธรรมให้อยู่ด้วยความเข้าใจ ร่วมมือ ร่วมใจ และมองเห็นประโยชน์ที่แท้จริงของการพึ่งพาอาศัยกัน (Cortes, 1996, อ้างถึงใน จิรภรณ์  มั่นเศรษฐวิทย : 2546)

    Banks (1994, อ้างถึงใน จิรภรณ์  มั่นเศรษฐวิทย : 2546)  ได้กล่าวถึงแนวทางการปฏิรูปการศึกษาโดยนำแนวคิดพหุวัฒนธรรมมาใช้  คือ

    1. การจัดการเรียนการสอนควบคู่กับวิถีชีวิตที่เด็กเรียนรู้
    2. ให้สิทธิความเสมอภาคกับทุกคน
    3. ส่งเสริมให้ยอมรับในคุณค่าของวัฒนธรรมตนเองและผู้อื่น
    4. จัดบรรยากาศการเรียนรู้ที่ลดการแบ่งแยก
    5. ใช้หลักสูตรที่เรียนรู้เกี่ยวกับทุกกลุ่มชน
    6. ตอบสนองความสนใจ ความต้องการของเด็กทุกคน
    7. ตระหนักตลอดเวลาว่าการจัดการศึกษามีเป้าหมายเพื่อพัฒนาทุกกลุ่มชน

    สำหรับ พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒  ได้กำหนดแนวทางการจัดการศึกษาในพหุวัฒนธรรมไว้ในหลายมาตรา ดังนี้

    มาตรา ๗
    ในกระบวนการเรียนรู้ต้องมุ่งปลูกฝังจิตสำนึกที่ถูกต้องเกี่ยวกับการเมืองการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข รู้จักรักษาและส่งเสริมสิทธิ หน้าที่ เสรีภาพ ความเคารพกฎหมาย ความเสมอภาค และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ มีความภาคภูมิใจในความเป็นไทย รู้จักรักษาผลประโยชน์ส่วนรวมและของประเทศชาติ รวมทั้งส่งเสริมศาสนา ศิลปวัฒนธรรมของชาติ การกีฬา ภูมิปัญญาท้องถิ่น ภูมิปัญญาไทย และความรู้อันเป็นสากล ตลอดจนอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีความสามารถในการประกอบอาชีพ รู้จักพึ่งตนเอง มีความริเริ่มสร้างสรรค์ ใฝ่รู้และเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง

    มาตรา ๑๐
    การจัดการศึกษา ต้องจัดให้บุคคลมีสิทธิและโอกาสเสมอกันในการรับการศึกษาขั้นพื้นฐานไม่น้อยกว่าสิบสองปีที่รัฐต้องจัดให้อย่างทั่วถึงและมีคุณภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย การจัดการศึกษาสำหรับบุคคลซึ่งมีความบกพร่องทางร่างกาย จิตใจ สติปัญญา อารมณ์ สังคม การสื่อสารและการเรียนรู้ หรือมีร่างกายพิการ หรือทุพพลภาพหรือบุคคลซึ่งไม่สามารถพึ่งตนเองได้ หรือไม่มีผู้ดูแลหรือด้อยโอกาส ต้องจัดให้บุคคลดังกล่าวมีสิทธิและโอกาสได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานเป็นพิเศษ การศึกษาสำหรับคนพิการในวรรคสอง ให้จัดตั้งแต่แรกเกิดหรือพบความพิการโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย และให้บุคคลดังกล่าวมีสิทธิได้รับสิ่งอำนวยความสะดวก สื่อ บริการและความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง การจัดการศึกษาสำหรับบุคคลซึ่งมีความสามารถพิเศษ ต้องจัดด้วยรูปแบบที่เหมาะสมโดยคำนึงถึงความสามารถของบุคคลนั้น

    มาตรา ๖๐
    (๓) จัดสรรงบประมาณและทรัพยากรทางการศึกษาอื่นเป็นพิเศษให้เหมาะสม และสอดคล้องกับความจำเป็นในการจัดการศึกษาสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการเป็นพิเศษแต่ละกลุ่ม ตามมาตรา ๑๐ วรรคสอง วรรคสาม และวรรคสี่  โดยคำนึงถึงความเสมอภาคในโอกาสทางการศึกษาและความเป็นธรรม ทั้งนี้ ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง

    บทบาทครูกับการจัดการศึกษาในสังคมพหุวัฒนธรรม

    บัญญัต ยงย่วน และ ชัยวัฒน์  ผดุงพงษ์ (2550)  กล่าวถึงบทบาทครูต่อการศึกษาในสังคมพหุวัฒนาธรรม ว่า

    • ครูคือผู้ที่ มีบทบาทสำคัญในการเสริมสร้างเจตคติ ค่านิยมทางเชื้อชาติที่ถูกต้องให้กับนักเรียนโดยผ่านกระบวนการสอนและการกระทําตนเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับนักเรียน ดังนั้น การรับรู้เจตคติ และพฤติกรรมของครูเกี่ยวกับความแตกต่างทางเชื้อชาติ ศาสนาและวัฒนธรรมของนักเรียน ต้องเป็นไปในทิศทางบวก
    • ครูจะต้องเป็นผู้ที่ยอมรับแนวคิดในเรื่องของความแตกต่างทางวัฒนธรรม และการอยู่ร่วมกันในสังคมที่มีความหลากหลาย
    • ครูจะต้องมีความรู้ เจตคติและทักษะการสื่อสารในชั้นเรียนสร้างบรรยากาศในชั้นเรียน และจัดกิจกรรมในบทเรียน เพื่อให้นักเรียนได้เข้าใจและยอมรับความแตกต่างทางวัฒนธรรมและความหลากหลาย (Titus, 1998)
    • ครูประจําชั้นและครูประจําวิชาในสังคมพหุวัฒนธรรมของสถาบันการศึกษา คือผู้ที่มี บทบาทสําคัญในการส่งเสริมเจตคติในเรื่องของการยอมรับในบุคคลและกลุ่มบุคคลที่มีความแตกต่างจากตน ไม่ว่าความแตกต่างนั้นเป็นเชื้อชาติ ศาสนา ภาษา หรือวัฒนธรรม
    • ครู จะต้องปราศจากอคติความลําเอียงต่อนักเรียนที่มีลักษณะแตกต่างจากตนและเรียนรู้นักเรียนกลุ่มต่าง ๆ เพื่อนําไปสู่การสื่อสารและการปฏิบัติกิจกรรมการเรียนการสอนให้เหมาะสมและส่งเสริมการยอมรับซึ่งกันและกัน

    Sleeter and Grant (2003, อ้างถึงใน Peggy : 2006) กล่าวถึงแนวทางทั่วไปของการจัดการศึกษาในสังคมพหุวัฒนธรรม 5 ประการ (Five General Approaches) คือ

    1. การสอนในสภาพที่แตกต่างของความสามารถพิเศษและวัฒนธรรมของผู้เรียน (Teaching the exceptional and culturally different student)
    2. การสร้างความสัมพันธไมตรีในมนุษย์ (The human relations approach)
    3. การสร้างหลักสูตรที่เจาะจงหรือเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับกลุ่มของผู้เรียน (The single-group studies curriculum)
    4. การสร้างให้เกิดการศึกษาในลักษณะพหุวัฒนธรรม (The multicultural education approach)
    5. การส่งเสริมแนวทางพหุวัฒนธรรมให้เกิดขึ้นในสังคม (The multicultural and social deconstructionists approach)

    Sleeter and Grant (2003, อ้างถึงใน Peggy : 2006) กล่าวถึงรูปแบบการวางแผนเพื่อสร้างบทเรียนในแนวทางของพหุวัฒนธรรม (Multicultural Approaches to Lesson Planning) ดังนี้

    1. การพัฒนาบทเรียน (Aspects of the Lesson) โดยหลักสูตรจะประกอบด้วย 1) มีความหลากหลายรูปแบบและแบบฝึกหัด 2) แบบฝึกหัดต้องไม่แสดงถึงความเข้าใจผิดในหลักการของพหุวัฒนธรรม (misconceptions) 3) ภาษาที่ใช้ในแบบฝึกหัดต้องคำนึงถึงระดับความสามารถทางการอ่านของผู้เรียน 4) องค์ความรู้ที่สำคัญต้องมีการจัดทำเป็นเอกสาร 5) สื่อ-อุปกรณ์ต้องไม่แสดงถึงการกีดกันทางเพศ เชื้อชาติและภาษา 6) แบบฝึกหัดให้เชื่อโยงกับสังคมของผู้เรียน
    2. การจัดการสอนต้องอยู่บนพื้นฐาน ของหลักการ 6 ประการ (Instruction : Based on 6 principles) คือ 1) ความอยากรู้และความสามารถในการเรียนและคิด 2) สอดคล้องกับแนวทางการเรียนรู้ของแต่ละบุคคล 3) สร้างให้เกิดองค์ความรู้ในตัวผู้เรียน 4) สร้างให้ผู้เรียนประสบความสำเร็จตามระดับที่เป็นจริงของแต่ละคน 5) ส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือและแบ่งปันความรู้  6) จัดให้ทุกคนหรือทุกกลุ่มมีส่วนร่วม
    3. การประเมินผล (Assessment) ประกอบด้วย 1) ใช้วิธีการที่หลากหลาย 2) ครอบคลุมทั้งหลักสูตร 3) ไม่แสดงถึงความรู้ที่ไม่เท่าเทียมกัน 4) มีความยืดหยุ่น ด้านเวลา เนื้อเรื่อง ทักษะการอ่าน ภาษา และอื่น ๆ 5) พิจารณาถึงภาษาที่หนึ่งของผู้เรียน 6) เคารพในภาษาและรายละเอียดปลีกย่อย(item)ในการทดสอบ 7) หลีกเลี่ยงการสร้างความขวยเขินแก่ผู้เรียนจากผลการประเมิน

    Banks (1999, อ้างถึงใน Peggy : 2006) กล่าวถึง 5 มิติของการศึกษาพหุวัฒนธรรม (Five Dimensions of Multicultural Education)  ซึ่งประกอบด้วย

    1. การบูรณาการเนื้อหา (Content Integration) หมายถึงการระดับของการบูรณาการแนวทางของพหุวัฒนธรรมในเนื้อหาที่สอน  โดยแบ่งเป็น 4 ระดับ คือ 1) มีการใช้สื่อสนับสนุน (contribution) 2) มีการเพิ่มเติมความรู้ในหลักสูตร (additive) 3) การเปลี่ยนแปลงเนื้อหาที่แสดงถึงให้มองเห็นหลายๆจุด (transformation) 4) การใช้เพื่อแก้ปัญหาในสังคม (social action)
    2. องค์ประกอบของความรู้  ต้องพัฒนาด้วยความระมัดระวังทางความคิด (Knowledge construction : Developing critical thinking)
    3. ยึดหลักความยุติธรรมในการจัดการเรียนการสอน (Equity Pedagogy)
    4. ลดความเกิดอคติในความสัมพันธ์ของผู้เรียน (Prejudice Reduction)
    5. สร้างให้เกิดอิทธิพลต่อวัฒนธรรมในโรงเรียนและโครงสร้างทางสังคม (Empowering School Culture and Social Structure)

     โดย…  วุทธิศักดิ์  โภชนุกูล
    ภาควิชาเทคโนโลยีการศึกษา  คณะศึกษาศาสตร์
    มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  วิทยาเขตปัตตานี

    เอกสารอ้างอิง

    • จิรภรณ์  มั่นเศรษฐวิทย.  การพัฒนารูปแบบการสอนเพื่อเสริมสร้างพหุปัญญาให้กับเด็กวัยอนุบาลในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ตามแนวคิดพหุวัฒนธรรม.  ยะลา :  2546.
    • บัญญัติ ยงย้วน และ  ชัยวัฒน์ ผดุงพงษ์.  การใช้กิจกรรมศิลปะเพื่อส่งเสริมการยอมรับความหลากหลาย วัฒนธรรมในสังคมพหุวัฒนธรรม.  วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  วิทยาเขตปัตตานี,  ปัตตานี : 2550.
    • บุญรักษ์  ตัณฑ์เจริญรัตน์.  การพัฒนาวิชาชีพครู :  หัวใจของการพัฒนาการศึกษา.  วารสารครุศาสตร์  มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, พิษณุโลก : 2548.
    • วิไลลักษณ์  สายเสน่ห์ และ รอบทิศ  ไวยสุศรี. เอกสารสรุปการสนทนาวิชาการ เรื่องการพัฒนาการสอน. มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์, กรุงเทพฯ : 2548.
    • สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.  สรุปบทคัดย่อ  เอกสารจากสถาบันต่างประเทศเพื่อการวางแผนด้านการศึกษา.  กรุงเทพฯ : 2549.
    • Peggy  Placier.  (2006)  Theories of Multicultural Education.  เอกสารประกอบการประชุมเชิงปฏิบัติการ  การบูรณาการ Multicultural Education ในการพัฒนาการเรียนการสอน  คณะศึกษาศาสตร์  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  วิทยาเขตปัตตานี,  ปัตตานี : 2549.
    • __________. (2006)  Multicultural Education Practices : Models from three authors. เอกสารประกอบการประชุมเชิงปฏิบัติการ  การบูรณาการ Multicultural Education ในการพัฒนาการเรียนการสอน คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, ปัตตานี : 2549.




    บันทึกโดย:: วุทธิศักดิ์ โภชนุกูล
    ภาควิชาเทคโนโลยีการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

    e-Mail :: wuttisak@pochanukul.com
    Website:: http://www.pochanukul.com
    1 Comment

One Response to “การจัดการศึกษาตามแนวคิดพหุวัฒนธรรม”

  1. อรวรรณ

    อยากได้บทความเกี่ยวกับการจัดการศึกษาในสังคมพหุวัฒนธรรมค่ะ

Leave a Reply

Login