• Dec
    1

    การพัฒนาครูประจำการ



    พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542  ได้ให้ความสำคัญของการพัฒนาครู คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา  โดยได้ระบุไว้ใน  หมวด 1 บททั่วไป  ความมุ่งหมายและหลักการ มาตร 9 (4) ว่า “มีหลักการส่งเสริมมาตรฐานวิชาชีพครู  คณาจารย์  และบุคลากรทางการศึกษา  และการพัฒนาครู  คณาจารย์  และบุคลากรทางการศึกษาอย่างต่อเนื่อง” และได้กำหนดหลักการดำเนินการไว้ในหมวด 7  ครู  คณาจารย์  และบุคลากรทางการศึกษา  มาตร 52  ว่า “ให้กระทรวงส่งเสริมให้มีระบบ  กระบวนการผลิต  การพัฒนาครู  คณาจารย์  และบุคลากรทางการศึกษาให้มีคุณภาพและมาตรฐานที่เหมาะสมกับการเป็นวิชาชีพชั้นสูง  โดยการกำกับและประสานให้สถาบันที่ทำหน้าที่ผลิตและพัฒนาครู  คณาจารย์  รวมทั้งบุคลากรทางการศึกษาให้มีความพร้อมและมีความเข้มแข็งในการเตรียมบุคลากรใหม่และพัฒนาบุคลากรประจำการอย่างต่อเนื่อง  รัฐพึงจัดสรรงบประมาณและจัดตั้งกองทุนพัฒนาครู  คณาจารย์  และบุคลากรทางการศึกษาอย่างเพียงพอ”

    แต่จากการศึกษาผลการดำเนินงานในการพัฒนาครูประจำการในปัจจุบันนั้น พบว่ามียังไม่ประสบความสำเร็จจากการดำเนินงาน โดยจะเห็นได้จากการเสนอ สภาพปัญหาด้านการผลิตและปัญหาครู  ในข้อเสนอการพัฒนาศักยภาพครูและบุคลากรทางการศึกษา ของสถาบันพัฒนาครู  คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา (2548:2)  สรุปได้ว่า  ครูส่วนใหญ่มีความกระตือรือร้นที่จะพัฒนา  แต่ขาดปัจจัยและระบบส่งเสริมสนับสนุนจูงใจ  ระบบประเมินสมรรถนะครูยังไม่ชัดเจน  รูปแบบและวิธีการพัฒนาครูหลายแหล่งยังใช้วิธีเดิม

    ซึ่งสอดคล้องกับ ข้อเสนอยุทธศาสตร์การปฏิรูปการศึกษา� ของ� คณะกรรมการอำนวยการปฏิรูปการศึกษา (2547)� ที่ได้เสนอปัญหาการพัฒนาครูประจำการว่า� ขาดระบบการพัฒนาครูประจำการที่ดี� ครูประจำการยังไม่มีโอกาสได้รับการพัฒนาอย่างเพียงพอ� จึงไม่ทราบแนวโน้มใหม่ทางวิชาการ� การวิจัยเชิงนวัตกรรม� และแนวปฏิบัติทางด้านการเรียนการสอน� ประกอบกับมีหลายหน่วยงานดำเนินการ� ทำให้การพัฒนาไม่เป็นเอกภาพด้านนโยบาย� แผน� และมาตรฐานที่ชัดเจน� การพัฒนาเกิดความซ้ำซ้อนไม่เป็นระบบ� ไม่ต่อเนื่อง� และขาดประสิทธิภาพ� รวมทั้งไม่ตรงกับความต้องการ� ไม่สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการเรียนการสอนของครูตามแนวปฏิรูปได้� อีกทั้ง� การพัฒนาครูประจำการในเรื่องต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับหลักสูตร� การจัดการเรียนการสอน� การประเมินผล� ที่ดำเนินการอยู่ในปัจจุบัน� แยกกันในการอบรมทีละส่วน� ไม่เป็นองค์รวม� โดยวิทยากรต่างหน่วยงาน� อีกทั้งรูปแบบการอบรมเน้นการบรรยายทางทฤษฎีมากกว่าการฝึกปฏิบัติ� วิทยากรขาดประสบการณ์ตรงในการนำหลักสูตรไปใช้ในการจัดการเรียนการสอนที่ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ� ทำให้การฝึกอบรมครูไม่ได้ผลเท่าที่ควร นอกจากนี้� หลังจากการอบรมไปแล้วไม่มีการติดตามผล� และการนิเทศเพื่อให้คำปรึกษา� แนะนำเมื่อครูมีปัญหา

    จากข้อเสนอต่าง ๆ ที่กล่าวมาสามารถสรุปประเด็นปัญหาการพัฒนาครูประจำการได้� ดังนี้

    1. ขาดปัจจัยและระบบส่งเสริมสนับสนุนจูงใจ
    2. รูปแบบและวิธีการพัฒนาครูหลายแหล่งยังใช้วิธีเดิม
    3. ขาดระบบการพัฒนาครูประจำการที่ดี
    4. ครูประจำการยังไม่มีโอกาสได้รับการพัฒนาอย่างเพียงพอ
    5. การพัฒนาไม่เป็นเอกภาพด้านนโยบาย� แผน� และมาตรฐานที่ชัดเจน��
    6. การพัฒนาเกิดความซ้ำซ้อนไม่เป็นระบบ� ไม่ต่อเนื่อง� และขาดประสิทธิภาพ��
    7. การพัฒนาครูประจำการไม่ตรงกับความต้องการ
    8. ไม่สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการเรียนการสอนของครูตามแนวปฏิรูปได้��
    9. ขาดการติดตามผล� และการนิเทศเพื่อให้คำปรึกษา� แนะนำเมื่อครูมีปัญหาภายหลังการพัฒนา

    แนวทางการพัฒนาครูประจำการ
    ��������� จากการจัดทำยุทธศาสตร์การพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา� ของ สถาบันพัฒนาครู� คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา (2548)� ได้เสนอแนวทางการพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา� ดังนี้

    1. หลักการ� การพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา
      • การพัฒนาต้องก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ตัวผู้เรียน
      • การพัฒนาต้องเกิดจากความต้องการของครูและบุคลากรทางการศึกษา
      • การพัฒนาต้องมุ่งเน้นลักษณะ Site Based Development� หรือ� School Based� Development
      • การพัฒนาต้องมีหลากหลายรูปแบบให้เลือกตามความเหมาะสมของแต่ละบุคคล
      • การพัฒนาต้องสอดคล้องกับภารกิจและหน้าที่ที่ปฏิบัติของครูและบุคลากรทางการศึกษา
      • การพัฒนาต้องดำเนินการในรูปแบบเครือข่ายกระจายทั่วประเทศ
      • การพัฒนาต้องสอดคล้องกับนโยบายและข้อกำหนดของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
      • การพัฒนาต้องกระทำอย่างทั่วถึงและครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายทั้งในและนอกกระทรวง ศึกษาธิการ� ภายใต้ข้อจำกัดของงบประมาณ
    2. รูปแบบและวิธีการพัฒนา
      • การพัฒนาครู� และบุคลากรทางการศึกษา� มุ่งเน้นให้มีสมรรถนะตามมาตรฐานตำแหน่งและมาตรฐานวิชาชีพทั้งสมรรถนะหลัก (Core Competency)� สมรรถนะการปฏิบัติงานในหน้าที่ (Functional Competency)� และสมรรถนะเฉพาะกลุ่มสาระ (Specificational Competency)� ตามที่ ก.ค.ศ. กำหนด
      • รูปแบบของการพัฒนามุ่งเน้นการสร้างเครือข่ายที่มีคุณภาพตามที่ สคบศ. กำหนด� ให้กระจายอยู่ทั่วประเทศ� เพื่อความสะดวกในการเข้ารับการพัฒนาของครู� และบุคลากรทางการศึกษา� ทั้งที่เป็นองค์กรเครือข่าย� บุคคลเครือข่าย� และเครือข่ายทางไกล
      • วิธีการพัฒนาต้องมีความหลากหลาย� สอดคล้องกับความต้องการพัฒนาของครูและบุคลากรทางการศึกษา� มุ่งเน้นวิธีการพัฒนาที่โรงเรียน/หน่วยงานเป็นฐาน (School Based Development/Insite based Development)� เป็นสำคัญ� วิธีการพัฒนาที่สำคัญได้แก่� แบบเพื่อนช่วยเพื่อน(Peer group)� การวิจัยในชั้นเรียนอย่างง่าย� การเข้ารับการอบรมหรือการเข้าร่วมการสัมมนาทางวิชาการที่หน่วยงานต่าง ๆ�� การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์กับผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญเฉพาะสาขา� การเรียนรู้ผ่านเครือข่ายทางไกล

    ��������� นอกจากนี้� สถาบันพัฒนาครู� คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา (2548)� ยังได้เสนอ� ยุทธศาสตร์� การพัฒนาศักยภาพครูประจำการ� ดังนี้

    1. ทบทวนการจัดทำแผนพัฒนาครูให้เป็นแผนบูรณาการอย่างแท้จริง� เป็นแผน� ระยะสั้น� ระยะปานกลาง� ระยะยาว
    2. ส่งเสริมสนับสนุนรูปแบบการพัฒนาครูที่เป็นการบูรณาการการวิจัยปฏิบัติการและการฝึกอบรมเข้าด้วยกัน
    3. เร่งสนับสนุนให้มีการพัฒนาครูประจำการด้วยระบบเครือข่าย� โดยใช้เครือข่ายครูผู้นำ� องค์กรครู� ชมรมครู� และสมาคมครูในเขตพื้นที่การศึกษาดำเนินงานด้วยรูปแบบและวิธีการที่หลากหลาย
    4. เร่งพัฒนาครูประจำการ� โดยมีระบบสนับสนุนเพิ่มเติม� เช่น� ระบบคูปองการฝึกอบรม� ระบบ e-Learning� และ� Distance Learning� รวมถึงการพัฒนาครูในสาขาที่ขาดแคลน
    5. เร่งพัฒนาครูโดยใช้ PDCA คือ Plan� Do� Check� Act� กำกับ� เพื่อให้ครูปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมการทำงาน� มีการสื่อสารที่ชัดเจนระหว่างผู้บริหารและผู้ปฏิบัติระดับต่าง ๆ และมีระบบการประเมินอย่างต่อเนื่อง� รวมทั้งมาตรการที่เด็ดขาดที่ทำให้บุคคลที่อยู่ในข่ายต้องปรับปรุงต้องพัฒนาตนเองให้ได้

    โดย…� วุทธิศักดิ์� โภชนุกูล�
    ภาควิชาเทคโนโลยีการศึกษา� คณะศึกษาศาสตร์�
    มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์� วิทยาเขตปัตตานี

    เอกสารอ้างอิง

    • ไพฑูรย์� สินลารัตน์. ปฏิรูปการศึกษา : แนวคิดและหลักการตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ�พ.ศ.2542.� กรุงเทพฯ : วิญญูชน, 2543.

    • มนตรี� จุฬาวัฒนทล. รายงานการวิจัยเรื่อง นโยบายการผลิตและพัฒนาครู. กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2542.

    • วิชัย� ตันศิริ.� โฉมหน้าการศึกษาไทยในอนาคต : แนวคิดสำหรับการปฏิรูปในพระราชบัญญัติการศึกษา.���กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย, 2547.

    • สถาบันพัฒนาครู� คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา. ยุทธศาสตร์การพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา ปี 2549-2551.� กรุงเทพฯ : สำนักปลัดกระทรวง� กระทรวงศึกษาธิการ, 2548.

    • สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ.� รายงานการประชุมสัมมนาเพื่อพิจารณารายงานการวิจัยเรื่อง “นโยบายการผลิตและพัฒนาครู”. กรุงเทพฯ : สำนักงานปฏิรูปวิชาชีพครู� สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2543.

    • สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.� ข้อเสนอยุทธศาสตร์การปฏิรูปการศึกษา / คณะกรรมการอำนวยการปฏิรูปการศึกษา. กรุงเทพฯ, 2547.





    บันทึกโดย:: วุทธิศักดิ์ โภชนุกูล
    ภาควิชาเทคโนโลยีการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

    e-Mail :: wuttisak@pochanukul.com
    Website:: http://www.pochanukul.com
    No Comments

Leave a Reply

Login