• Nov
    30

    องค์การแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization)



    ความหมายขององค์การแห่งการเรียนรู้
    องค์การแห่งการเรียนรู้ หมายถึง องค์การที่สนับสนุนและส่งเสริมให้บุคคลและกลุ่มบุคคลในองค์การสามารถเรียนรู้และสร้างความรู้เพื่อเพิ่มพูนอย่างต่อเนื่องและมีสมรรถนะ โดยอาศัยการทำงานร่วมมือกัน เรียนรู้ร่วมกัน แลกเปลี่ยนวิสัยทัศน์และความรู้ร่วมกัน ตลอดจน ร่วมกันพัฒนาความคิดและสรรค์สร้างวัฒนธรรมแห่งการเรียนรู้อย่างเป็นระบบและอย่างมีวิจารณญาณ ทั้งนี้เพื่อให้เกิดการพัฒนาความก้าวหน้าในการดำเนินกิจการขององค์การไปสู่เป้าหมายร่วมกันอย่างมีสมรรถนะ (Senge, 1990 ; Marquardt, 1996 : อ้างถึงใน บุญส่ง� หาญพานิช, 2546)

    หลักการพื้นฐานสู่การเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้
    เซงกี้ (Senge, 1990) ผู้ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นปรมาจารย์ของการพัฒนาองค์การแห่งการเรียนรู้ ได้เสนอหลัการพื้นฐานที่สำคัญในการพัฒนาองค์การสู่การเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ไว้ 5 ประการ ดังนี้ (บุญส่ง หาญพานิช, 2546)

    1. การคิดที่เป็นระบบ (system thinking) คือ สร้างกรอบความคิดซึ่งประกอบด้วยองค์ความรู้และกระบวนการคิด ศึกษาเหตุผลและการค้นหาคำตอบอย่างมีพิจารณญาณ
    2. ความสามารถของบุคคล (personal mastery) คือ ความกระตือรือร้นอยากรู้อยากเห็น อยากทดลองทำสิ่งใหม่ สร้างวิสัยทัศน์แห่งตน ตระหนักรู้ว่าตนเองอยู่ห่างจากเป้าหมายของตนมากน้อยเพียงไรเพื่อเป็นแรงผลักดันให้ไปถึงเป้าหมายนั้น ใฝ่ใจที่จะพัฒนาตนเองสู่ความเป็นเลิศ
    3. กรอบความคิดภายใน (mental models) คือ การรับรู้สิ่งต่าง ๆ หรือประสบการณ์ทั้งปวงที่เป็นรากฐานฝังลึกในตัยบุคคล มีรูปแบบวิธีการคิดและมุมมองที่เปิดกว้าง เนื่องมาจากการแบ่งปันแลกเปลี่ยนความรู้และวิสัยทัศน์ ไม่ยึดติดกับความเชื่อเก่าที่ล้าสมัย เพียรพัฒนารูปแบบความคิดความเชื่อใหม่ให้สอดคล้องกับความแปนเปลี่ยนไปของโลก เพื่อประโยชน์ต่อการพัฒนาองค์การ
    4. การสร้างวิสัยทัศน์ร่วมกัน (building share vision) คือ การแบ่งปันแลกเปลี่ยนความรู้ แนวคิด และโลกทัศน์ของบุคลในองค์การ เพื่อนำไปสู่การเป็นวิสัยทัศน์หลักร่วมกันขององค์การ โดยทุกคนในองค์การควรมีส่วนร่วมกันสร้างวิสัยทัศน์นี้ ช่วยกันสร้างภาพอนาคตของหน่วยงานที่ทุกคนจะทุมเท ผนึกแรงกาย แรงใจ ทำให้บรรลุเป้าหมายองค์การ
    5. การเรียนรู้ทีม (team learning) คือ การเรียนรู้ที่จะทำงานร่วมกันเป็นทีมบุคคลในองค์การ อย่างเป็นระบบและสร้างสรรค์ มีการแลกเปลี่ยนความรู้ของบุคคลในทีมซึ่งทำให้บุคคลมีความรู้เพิ่มขึ้น พัฒนาภูมิปัญญาและศักยภาพของทีมงานโดยรวม มีการนำเอาความรู้ ประสบการณ์ และความชำนาญของแต่ละบุคคลมาผสมผสานเสริมกัน เพื่อให้งานที่ทำร่วมกันบรรลุผลสูงสุดตามเป้าหมาย

    จากแผนภูมิแสดงให้เห็นว่า ระบบความคิดเป็นตัวกลางเชื่อมโยงหลักการทั้งหมดเข้าด้วยกัน ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถของบุคคลและกรอบความคิดภายในบุคคล จะทำให้เกิดการพัฒนาระดับบุคล (individual) ความสัมพันธ์ระหว่างการมีวิสัยทัศน์ร่วมกันและการเรียนรู้ทีมก่อให้เกิดวิสัยทัศน์ร่วมและร่วมมือกันทำงาน (collective) ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถของบุคลและการใช้วิสัยทัศน์ร่วมจะนำไปสู่ปณิธานและเป้าหมายในตัวบุคคล (aspiration) และความสัมพันธ์ระหว่างกรอบความคิดภายในของบุคคลกับการเรียนรู้ทีมเกิดขึ้นจากการสนทนาติดต่อสื่อสารกัน(conversation)

    คุณลักษณะสำคัญขององค์การแห่งการเรียนรู้ (Marquardt, 1996)

    1. การตระหนักถึงความสำคัญของการเรียนรู้ตลอดเวลา

    2. การบูรณาการการเรียนรู้ควบคู่กับการทำงานอย่างมีกลยุทธ์

    3. การยกย่องให้รางวัลในความสำเร็จ และมองความล้มเหลวเป็นการเรียนรู้

    4. การมีระบบการสื่อสารที่ดี ทำให้เข้าถึงความรู้ สะดวก คล่องตัวและยืดหยุ่น

    5. การจัดการฝึกอบรมพัฒนาบุคลากรอย่างสม่ำเสมอและทั่วถึง

    6. การปรารภนาในคุณภาพและการปรับปรุงแก้ไข

    7. การบริหารโดยใช้หลักประชาธิปไตย

    8. การส่งเสริมการเรียนรู้ที่สร้างสรรค์

    การพัฒนาองค์การแห่งการเรียนรู้
    การพัฒนาองค์การแห่งการเรียนรู้ คือ การบริหารเพื่อให้สมาชิกทุกคนในองค์การมีจิตสำนึกในการเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนเองและกลุ่มอย่างต่อเนื่อง มีการแลกเปลี่ยนและใช้ประสบการณ์ร่วมกัน ร่วมกันแสวงหาภูมิปัญญาและสรรสร้างกิจกรรมที่มีคุณค่าแก่องค์การ โดยมีการดำเนินการพัฒนาในสิ่งต่อไปนี้ (Senge, 1990 ; Marquardt, 1996 : อ้างถึงใน บุญส่ง หาญพานิช, 2546)

    1. การกำหนดพันธกิจ

    2. เชื่อมโยงการเรียนรู้เข้ากับการดำเนินการ

    3. ประเมินศักยภาพของระบบการเรียนรู้

    4. สื่อสารวิสัยทัศน์ในองค์การแห่งการเรียนรู้

    5. สร้าง ตระหนักถึงความสำคัญของการคิดที่เป็นระบบและการกระทำ

    6. เรียนรู้กลยุทธ์

    7. เรียนรู้ภาวการณ์เป็นผู้นำ

    โดย… วุทธิศักดิ์ โภชนุกูล
    ภาควิชาเทคโนโลยีการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์
    มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี

    เอกสารอ้างอิง

    • บดินทร์ วิจารณ์. การจัดการความรู้ สู่…ปัญญาปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร : เอ็กซเปอร์เน็ท, 2547.

    • บุญส่ง หาญพานิช. การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการความรู้ในสถาบันอุดมศึกษา. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546.

    • วรภัทร์ ภู่เจริญ. องค์กรแห่งการเรียนรู้ และการบริหารความรู้. กรุงเทพมหานคร : อริยชน, 2548.

    • สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แนวปฏิบัติการจัดการความร ูสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษา. กรุงเทพ : 2549.

    • Senge, Peter M. The fifth discipline : the art and practice of the learning organization. New York : Currency, 2006.
      Marquardt, Michael J. Building the learning organization. Palo Alto : Davies-Black, 2002.





    บันทึกโดย:: วุทธิศักดิ์ โภชนุกูล
    ภาควิชาเทคโนโลยีการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

    e-Mail :: dr.wuttisak@gmail.com
    Website:: http://www.pochanukul.com
    No Comments

Leave a Reply

Login